จุดเริ่มต้นของชุมชนบ้านสะพานบางปลาสร้อย จังหวัดชลบุรี
บ้านเลขที่ ๓๖๒ ง ซอยกลป้อมค่าย จังหวัดชลบุรี — ไม่ใช่เพียงสิ่งก่อสร้างเก่าแก่ หากแต่เป็นพยานแห่งกาลเวลา บันทึกชีวิต และรากเหง้าของชุมชนมาตลอดกว่าร้อยปี คนรุ่นหลังเรียกว่า "บ้านหลวงอำนาจจีนนิกร" ส่วนคนเก่าก่อนที่มีอายุสามสิบขึ้นไปจะเรียกกันว่า "บ้านคุณยายหยี่"
ตัวเรือนประกอบด้วยเรือนแฝดหลังคาทรงไทย ฝาบ้านทำจากไม้เนื้อแข็งหลายชนิด — ไม้สัก ไม้ตะแบก ไม้เต็ง ฝาเรือนแบบ "ฝาสายบัว" หน้าจั่วแบบ "จั่วใบเรือ" มีพาไลกว้างขวางด้านหน้า สะท้อนภูมิปัญญาการก่อสร้างของช่างไทยโบราณ
บ้านหลังนี้ได้รับการดูแลรักษาและซ่อมแซมมาอย่างต่อเนื่องตลอดหลายชั่วอายุคน จนได้รับรางวัลอนุรักษ์ศิลปะสถาปัตยกรรมดีเด่น ประเภทชุมชนพื้นถิ่น ในปี พ.ศ. ๒๕๕๖
ปลูกสร้างบ้านที่ปลายสะพานหัวค่าย ริมทะเลชลบุรี เพื่ออยู่อาศัยกับอำแดงพริ้งภรรยา
บ้านตกทอดสู่นายชำนาญ (เม่งเชี้ยว) บุปผเวส บุตรชาย ผู้สืบสานกิจการประมง
ต่อพาไลให้กว้างออก กั้นฝาเติมหน้าต่าง รองรับครอบครัวที่ขยายใหญ่ขึ้น
นายชำนาญเป็นบุคคลที่สองในเมืองชลบุรีที่สร้างบ่อน้ำคอนกรีตในทะเลเพื่อกักเก็บน้ำฝน
"สมเด็จครูช่าง" เสด็จมาพร้อมหม่อมและเจ้านายเล็กๆ และนั่งเรือไปดูการจับปลาในโป๊ะกลางทะเล
ทำห้องน้ำสมัยใหม่ เปลี่ยนหลังคา ซุ้มประตูแบบจีนที่เห็นอยู่ทุกวันนี้ถูกสร้างในยุคนี้
ได้รับพระราชทานรางวัลอนุรักษ์ศิลปะสถาปัตยกรรมดีเด่น ประเภทชุมชนพื้นถิ่น
เริ่มงานซ่อมแซมในเดือนเมษายน แล้วเสร็จเดือนกุมภาพันธ์ปีถัดมา โดยช่างไม้พื้นบ้าน
ได้รับพระราชทานรางวัลอนุรักษ์ศิลปะสถาปัตยกรรมดีเด่น ประเภทเคหสถานและอาคารบ้านเรือน
หลวงอำนาจจีนนิกร มีนามเดิมว่า "ฮั้ว" เป็นบุตรของจีนปังแซ่ตั๊ง ผู้อพยพมาจากมณฑลกวางตุ้ง ประเทศจีน มารดาชื่ออำแดงก่า เป็นหญิงไทยผู้มีฐานะมั่งคั่ง สายเลือดสองแผ่นดินที่หล่อหลอมชุมชนประมงแห่งชลบุรี
ท่านสืบทอดกิจการประมงจนรุ่งเรืองเป็นปึกแผ่น ได้ตำแหน่งนายอากรรับเหมาประเมินภาษี และเข้าสู่ระบบราชการจนได้รับบรรดาศักดิ์ โฉนดที่ดินมีวงเล็บระบุว่าเป็น "ผู้ใหญ่บ้าน"
คุณยายของผู้เขียนเล่าว่า ท่านสูงสง่า จมูกโด่ง ผิวขาวแบบคนจีน — โดยเฉพาะในยุคหลัง ๆ ที่ท่านไม่ได้ออกไปกรำงานประมงด้วยตัวเองแล้ว
"กระดูกของท่านยังอยู่ในเรือน กระดูกคุณทวดพริ้งด้วย ทั้งสองท่านไม่ชอบเสียงเอะอะ"
— คำบอกเล่าสืบต่อกันในครอบครัว
นายชำนาญ (เม่งเชี้ยว) บุปผเวส บุตรชายของหลวงอำนาจจีนนิกรกับอำแดงพริ้ง สืบทอดบ้านและกิจการหลังจากคุณก๋งถึงแก่กรรม แต่งงานกับนางหยี่ ซึ่งต่อมาเป็นที่รู้จักในชื่อ "คุณยายหยี่" ผู้ดูแลบ้านตลอดชีวิต
นายชำนาญเป็นบุคคลที่สองในเมืองชลบุรีที่สร้างบ่อน้ำคอนกรีตในทะเล — นวัตกรรมที่แสดงถึงสายตาอันยาวไกล บ่อน้ำสองบ่อจุน้ำได้กว่าหนึ่งแสนลิตร
น้องชายของท่าน คือรองอำมาตย์เอกพระทิพยปัญญา (เอื้อ บุปผเวส) ผู้ขอพระราชทานนามสกุล "บุปผเวส" จากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว











คอลเลคชันภาพถ่ายเก่าและเอกสารทางประวัติศาสตร์ที่เล่าเรื่องราวของหลวงอำนาจจีนนิกรและลูกหลาน เขียนโดย ปิยะพร ศักดิ์เกษม ลงพิมพ์ในนิตยสารสกุลไทย












ป้ายและจารึกภายในบ้าน โดยเฉพาะในห้องเก็บอัฐิบรรพบุรุษ มีความหมายเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมลึกซึ้ง




รางวัลเดียวกับที่ตลาดสามชุกได้รับในปี พ.ศ. ๒๕๔๘ มอบโดยสมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์ เพื่อเชิดชูเกียรติสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้อย่างดีเยี่ยม
ผู้แทนครอบครัวเข้ารับพระราชทานรางวัลจาก สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี ณ ศาลาดุสิดาลัย สวนจิตรลดา
รากเหง้าของชาวจีนในชลบุรีหยั่งลึกกว่าที่หลายคนคาด — ย้อนไปถึงปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา เมื่อชาวจีนตอนใต้อพยพหนีภัยสงครามเปลี่ยนราชวงศ์ลงมาตั้งถิ่นฐานตามชายฝั่งตะวันออก รวมถึงย่าน "บางปลาสร้อย" ซึ่งเป็นตัวเมืองชลบุรีโบราณ
บันทึกภาพเคลื่อนไหวที่ถ่ายทอดเรื่องราวของบ้านหลวงอำนาจจีนนิกร รากเหง้าของครอบครัว และศรัทธาที่สืบทอดมาจากรุ่นสู่รุ่น